Rus Besteci Mussorgsky’den Oryantal Eser: “Boris Godunov”

Rus besteci Modest Mussorgsky’nin 19. yüzyılda kaleme aldığı eseri “Boris Godunov”, farklı bir Rusya hikayesi sunuyor:

Batı’da isyankar bir vicdanı anlatırken, Rusya’da itaatkar bir kahramanı temsil ediyor.

New Lines Magazine’in analizine göre, bu eser artık ülkeden ülkeye değişen anlamlar taşıyor ve tarih boyunca suçluluk ile iktidar arasında sıkışan bir çarı anlatıyor.

Putin’e Gönderme

Mussorgsky’nin eseri, Amsterdam, Lyon, Paris ve Frankfurt gibi şehirlerde sahnelendiğinde, trajik çar, açıkça Vladimir Putin’in bir yansıması olarak lanse ediliyor.

Örneğin, Rus yönetmen Kirill Serebrennikov’un Amsterdam’daki performansında, Godunov, koyu takım elbiseli ve kırmızı kravatlı bir Putin silueti olarak karşımıza çıkıyor. Serebrennikov’un yorumunda halkın yılbaşı kutlamalarıyla birlikte liderin yalnızlığı ve suçluluğu vurgulanıyor.

Opera boyunca “Kutsal Aptal” karakteri, bir liberal protestocu olarak tasvir ediliyor ve Rusya’daki siyasi tutukluların sözlerini okuyor, Ukrayna’daki ölümler için yas tutuyor. New Lines Magazine, bu sahneyi “Putin döneminin ruhunu yansıtan bir yapıt” olarak nitelendiriyor.

Rusya’da ‘Güçlü Liderin Destanı’

Ancak aynı eser, Rusya’da farklı bir anlam kazanıyor. Moskova’daki Bolşoy Operası’nda, “Boris Godunov” devlet yanlısı bir destan olarak sahneleniyor.

Çar Boris, hatalarıyla değil, “vatanı koruyan güçlü bir lider” olarak gösteriliyor. Sibirya’daki Ulan-Ude’de 2024 yılında sahnelenen versiyonu yöneten Vladimir Rylov, liderin fedakarlığının önemli olduğunu ve demokrasinin hayal olduğunu belirtiyor.

Bu yaklaşımda opera, resmi tarih anlatısı olarak Putin dönemini yansıtırken eleştiri, vicdan ve suçluluk gibi temalar geri planda kalıyor.

Sanatın Sınırında: Boris Godunov

New Lines Magazine’e göre, bugün “Boris Godunov” Batı’da özgürlüğün sembolü, Rusya’da ise otoritenin bir işareti haline gelmiştir.

Her iki versiyon da Mussorgsky’nin eserini kendi bakış açısına göre yeniden yorumlarken, Batı yorumcuları “Halk acı çeker, lider sorumlu” derken Rusya yorumcuları “Lider acı çeker, halk nankör” diyor.

Princeton Üniversitesi’nden müzik tarihçisi Simon Morrison, bu farkı “Mussorgsky’nin müziği hem kahramanı hem zalimi içinde barındırıyor, herkes bu eserden kendi hikayesini çıkarabilir” diyerek açıklıyor.

Final: İki Farklı Perspektifte Boris Godunov

New Lines Magazine, “Boris Godunov”un bugün geldiği noktayı “Batı’da Putin’in karikatürü, Rusya’da ise Putin’in portresi” diyerek özetliyor.

Eğer Mussorgsky bugün hayatta olsaydı, muhtemelen her iki versiyonu da izleyip şu soruyu sorardı:

“Benim müziğim neden hala iktidarla korku arasında gidip geliyor?”